༄༅།།མདོ་ཁམས་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་བསྟན་སྲུང་དང་བླངས་དམག་གི་སྒྲིག་འཛུགས་ངོ་སྤྲོད་སྙིང་བསྡུས།

སྤྱི་ལོ་ ༡༩༥༦ལོར་ཁམས་ལི་ཐང་དུ་དམར་དམག་ཁྲི་ཚོ་གཉིས་ཙམ་ཡོང་སྟེ་དམངས་གཙོ་བཅོས་བསྒྱུར་ཁ་ལ་ཁུར་ནས་དྲག་གནོན་རིམ་པ་བྱས་པ་དང་མཐར་ལི་ཐང་དགོན་ཆེན་ཐོག་གནམ་གྲུ་ནས་འབར་གས་གཡུགས་ཏེ་གཏོར་བཅོམ་བྱེད་སྐབས་ཉེས་མེད་མི་སེར་སྟོང་ཕྲག་གཉིས་ལྷག་དུས་གཅིག་ལ་བསད་རྨས་བཏང་རྐྱེན། ས་གནས་མི་མང་ཅི་བྱ་གཏོལ་མེད་དུ་གྱུར་ཏེ། བོད་སྡེ་བ་གཞུང་ལ་དམག་རོགས་དང་གོ་མཚོན་སྐྱབས་འཇུག་ཞུ་མཁན་ཨ་ཐར་ནོར་བུ་དང་། རྒྱ་རྡོ་དབང་འདུས། བློ་ཚེ། ལྕང་ར་བཀྲ་ཤིས་སོགས་མི་ངོ་༨ ལྷ་སར་འབྱོར་བ་དང་ཨ་འབྲུག་སྦྱིན་བདག་བརྒྱུད་བཀའ་ཤག་ལ་ཞུ་སྙན་ཕུལ་རུང་ཡ་ལན་གནང་མཁན་མ་བྱུང་བར་བརྟེན། རྒྱ་གར་དུ་འབྱོར་རྗེས་རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ་ལགས་བརྒྱུད་དེ་ཨ་རིར་ཆེད་སྐྱོད་ཀྱིས་ལོ་ཕྱེད་ནང་གསང་ཏར་དང་གོ་མཚོན་སྤྱོད་སྟངས་ཆེད་སྦྱོང་གྲུབ་རྗེས། ༸སྐུའི་གཅེན་པོ་སྟག་འཚེར་རིན་པོ་ཆེའི་བཀའ་བཀོད་ལྟར། ༡༩༥༧ལོར་ཨ་ཐར་ནོར་བུ་དང་། བློ་ཚེ་ལྷ་སའི་ལྷོ་བརྒྱུད་བསམ་ཡས་བྱེ་ཐང་ཐོག་ཨ་རི་གསང་བའི་མི་སྣས་གནམ་གྲུ་ནས་མཆོངས་བབ་བཅུག་ཅིང་། ཐོག་མར་བོད་གཞུང་དང་འབྲེལ་ལམ་ཞུ་འཆར་ལགས་ཀྱང་ཇི་བཞིན་མ་བྱུང་པས། བསྟན་སྲུང་དམག་དང་ལྷན་དུ་ལྷོ་ཁར་རྡོག་ཐོན་བྱས་ཏེ། ཏར་འཕྲིན་ལམ་ནས་ཨ་རི་གསང་བའི་དམག་གི་གོ་མཚོན་དུས་ཐོག་ཏུ་ལེན་ཐུབ་པ་དང་ཡུལ་དམག་བྱིངས་ལ་དམག་སྦྱོང་སྤྲད་དེ་དགྲ་བོར་ཁ་གཏད་གདོང་ལེན་སྐབས་སྤོབས་པ་སྐྱེ་གཞིའི་ཕན་ཐོགས་ཆེན་པོ་བསྐྲུན་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད་འདུག་ལ། ཉེན་འགན་ཆེ་བའི་དུས་སྐབས་སུ་བོད་གཞུང་ནས་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་བཙན་བྱོལ་དུ་ཕེབས་རྒྱུའི་ཐུགས་རེ་བཅངས་པ་བཞིན་ཏར་འཕྲིན་བསྐུར་ལེན་གནང་ཐུབ་པ་བཅས་ཀྱིས་བོད་གཞུང་ལ་ཞབས་འདེགས་རླབས་ཆེན་ཕུལ་ཐུབ་པ་བྱུང་བ་རེད།

༡༩༥༠ལོར་མདོ་སྨད་སྤྱི་ཁྱབ་ནས་ཆབ་མདོ་དགྲ་ལག་ཏུ་ཤོར་བ་དང་ ༡༩༥༡ལོར་པེ་ཅིན་དུ་ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་༡༧ བཞག་དགོས་བྱུང་བར་བརྟེན། རྒྱ་དམག་རྣམས་ལྷ་ཁུལ་དུ་རང་འདོད་ལྟར་འགྲོ་འོང་དང་གོ་མཚོན་དབོར་འདྲེན་བགྱི་བར་འགོག་རྐྱེན་མེད་པར་གྱུར་བས་གླིང་ཡོངས་སུ་གྲོག་ཚང་བརྡོལ་བ་ལྟར་ཡོང་སྟེ་མི་སེར་ལ་བརྡབ་གསིག་ཆེན་པོ་གཏོང་བཞིན་པའི་སྐབས་དང་བསྟུན། བསྟན་དགྲ་རྒྱ་དམར་བོད་ནས་མཐར་སྤྲོད་གཏོང་ཕྱིར་ཨ་འབྲུག་མགོན་པོ་བཀྲ་ཤིས་མཆོག་དབུས་པའི་མདོ་ཁམས་གཉིས་ཀྱི་ཚོང་པ་དང་གནད་ཡོད་མི་སྣ་རྣམས་མ་བགྲོས་བསམ་པ་གཅིག་མཐུན་ཐོག བོད་གཞུང་དཔོན་རིགས་ཁག་དང་མཇལ་མོལ་སྟབས་བདེ་ཡོང་ཆེད་གསེར་ཁྲི་ཁམས་གསུམ་ཟིན་གནོན་གསར་བཞེངས་དང་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་བྱེད་སྒོ་སྤེལ་བ་དང་འབྲེལ། དཔོན་རིགས་ཁག་ལ་ནང་དོན་རྒྱ་དམག་ཕྱིར་འབུད་གཏོང་ཐབས་དང་། ༸རྒྱལ་བའི་སྐུ་ཕྱྭ་སྲུང་སྐྱོབས་ཁོ་ནར་དམིགས་ཏེ་གྲོས་མོལ་རིམ་སོང་ཞུས། སྐུའི་ཡོངས་འཛིན་ཁྲི་བྱང་རྡོ་རྗེ་འཆང་མཆོག་ནས་མདོ་ཁམས་གཉིས་ཀྱི་ཚོགས་པར། མདོ་ཁམས་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་བསྟན་སྲུང་དང་བླངས་དམག་ཅེས་མིང་གནང་། ཆུ་ཨའི་མང་ཚོགས་ནས་མུ་མཐུད་གསེར་ཁྲི་གསར་བཞེངས་སྐབས་ཀྱི་རྩིས་ཁྲར་ཁ་གཡར་ཏེ་གླིང་ཀར་འཛོམས་ཏེ་དམག་དོན་གྲོས་མོལ་དང་། མ་ཅང་རྩེད་ཞོར་དམག་འཐབ་དང་འབྲེལ་བའི་གོ་མཚོན། རྟ། མི་ལག་ཧྲག་བསྡུ་བགྱི་མུར། དགྲ་བོ་དམར་གཞུང་ནས་བོད་གཞུང་མཛད་གཙོ་རྣམ་པར་བསྙད་བརྐོ་སུན་བཙེར་ཡང་ཡང་བྱེད་པ་མ་ཟད། ལྷ་ཁུལ་གོ་མིན་ཏང་གི་ལུས་བསྡད་དམག་མི་དང་། ཁམས་པ་ཨ་མདོ་བཅས་པ་འཇུ་བཟུང་གིས་ཕྱིར་འབུད་གཏོང་རྩིས་བྱས་རྐྱེན་ཨ་འབྲུག་མགོན་པོ་བཀྲ་ཤིས་མཆོག་གིས་དབུ་ཁྲིད་པའི་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་གྱི་དཔའ་རྒོད་རྣམས་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་སྐུ་ཕྱྭའི་བདེ་འཇགས་ཆེད་དང་། བོད་མི་རིགས་དང་རྒྱལ་ཁབ་རང་དབང་རང་བཙན་ཡུན་དུ་གནས་ཕྱིར་ལུས་སྲོག་ལོངས་སྤྱོད་དང་བཅས་པ་བློས་བཏང་གནང་རྒྱུའི་མནའ་གན་མཐུ་མོ་ཆེ་བཞག འཕྲལ་ལ་ལྷོ་ཁ་ས་ཁུལ་དུ་གཤར་ཐོན་གྱིས་ལྕགས་ཚ་གྲི་གུ་ཐང་དུ་དྲག་པོའི་དམག་གི་སྒར་བརྒྱབས། གཡུལ་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་དཔའ་སྤོབས་ཟིལ་རྔམས་གཅིག་ཏུ་བསྒྲིལ་ཏེ་ཉེ་རབས་ལོ་རྒྱུས་ནང་གཟེངས་སུ་ཐོན་པའི་སྒྲིག་འཛུགས་འདི་ཉིད། ༡༩༥༨ཟླ་༦ པའི་ཚེས་༡༦ ཉིན་དངོས་སུ་རྒྱལ་ཡོངས་ལ་ཡོངས་བསྒྲགས་གནང་། སྲིད་བློན་ཀླུ་ཁང་པའི་བཀའ་འབྲེལ་ལྟར་ཤང་དགའ་ལྡན་ཆོས་འཁོར་གླིང་ན་ཡོད་པའི་གཞུང་གི་གོ་མཛོད་ནས་གོ་མཚོན་ལེན་སྤྱོད་ཀྱིས་བོད་རང་བཙན་སླད་དུ་རང་སྲོག་བློས་བཏང་གིས་དགྲ་བོར་དྲག་པོའི་འཐབ་འཛིང་ཡུན་རིང་བྱས།

༡༩༥༩ ཟླ་༣ ཚེས་༡༧ དགོང་མོ་༸གོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནོར་གླིང་བདེ་ཅན་ཕོ་བྲང་ནས་བཙན་བྱོལ་དུ་ཉེན་གཡོལ་ཆིབས་ཞལ་བསྒྱུར་སྐབས། ལྷ་ལྡན་སྐྱིད་ཆུ་ར་མ་གྲུ་ཁ་བར་ཕེབས་བསུར་ཁམས་དམག་གམ་མདོ་ཁམས་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་དམག་དཔུང་། ཆུ་རྡོ་བུ་དབང་ཕྱུག་ཚེ་རིང་། ཏྲེ་ཧོར་བསྟན་པ་དར་རྒྱས། ལི་ཐང་ཀུན་དགའ་བསམ་གཏན། གཞོན་ནུ་ཤེས་ཡོན་ཅན་བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་གཙོས་དམག་མི་སུམ་བཅུ་ཙམ་ནས་༸རྒྱལ་དབང་མཆོག་དང་ཡབ་གཞིས་སྐུ་འཁོར། བཀའ་ཤག་བཅས་ཕེབས་བགྲོད་བདེ་སྲུང་སྣེ་ཤན་དང་། རྒྱ་བོད་ས་མཚམས་བར་བསྟན་སྲུང་དང་བླངས་དམག་མི་ཆིག་ཁྲི་ཙམ་གྱིས་རྒྱ་དམག་དང་གདོང་ཐུག་དགྲ་རྒོལ་ལན་མང་བྱས་ཏེ་ལྷོ་ལམ་གཙང་སེལ་ཞུས།

༡༩༥༩ཟླ་༡༠ ཚེས་༢༠ བོད་ས་ཡོངས་རྫོགས་རྒྱ་ནག་གིས་དབང་བསྒྱུར་བྱས་ཏེ་མུན་ནག་གི་ལོ་ཟླ་འགོ་བཙུགས་པ་དང་། ༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་བཙན་བྱོལ་དུ་ཆིབས་ཞལ་བསྒྱུར་ཉེའི་ས་ཕག་ཟླ་ ༢པའི་ཚེས་༡༧ ཉིན་རྒྱལ་ས་གཡུལ་རྒྱལ་ལྷུན་རྩེ་རྫོང་ཕོ་བྲང་ནས་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་འགོ་འདོམས་ཨ་འབྲུག་མགོན་པོ་བཀྲ་ཤིས་མཆོག་ལ་གཞུང་འབྲེལ་ཛ་སག་གོ་གནས་ཐོག་གནས་སྤར་གྱིས་གཞན་སྡེ་རྣམ་པར་གནོན་པའི་དཔའ་མཛངས་བློ་རྩལ་ཁྱབ་འདོམས་སྔར་བཞིན་དགོས་རྒྱུ་བཀའ་རྩ་གནང་།

༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་བཙན་བྱོལ་དུ་ཕེབས་བགྲོད་བདེ་ལྡན་ས་ཕག་ཟླ་༢ ཚེས་༢༡ ལ་མགོན་པོ་གང་ཉིད་ཀྱིས་ལེགས་པོ་བཞུགས་སྒར་ནས། མདོ་ཁམས་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་དམག་དཔུང་ཐུན་མོང་གིས་རྒྱ་བོད་ས་མཚམས་བར་ཕེབས་སྒྲོལ་ལམ་སྲུང་སྐབས་ཚེ་སྲོག་ལ་གཏོས་མེད་ཀྱིས་བློས་བཏང་གནང་པར། གཟེངས་གསོལ་རལ་སྒྲིལ་དང་། དངུལ་ཊམ། ལེགས་གསོལ་བཀའ་ཡིག་བཅས་བསྩལ་གནང་མཛད།

༡༩༦༠ ལོར་བོད་ནང་བོད་མིས་མུ་མཐུད་དགྲ་བོར་ཁ་གཏད་ཀྱིས་དམར་འཛིང་བྱེད་བཞིན་པར་བརྟེན། ཛ་སག་དམག་སྤྱི་ཨ་འབྲུག་མགོན་པོ་བཀྲ་ཤིས་གཙོས་དཔོག་རིགས་རྣམས་དང་། སྐུའི་གཅེན་པོ་རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ་ལྷན་རྒྱས་གོ་བསྡུར་རིམ་ཕེབས་ཀྱིས་ཨ་རི་གསང་བའི་ལས་ཁུངས་ཀྱིས་མཐུན་སྦྱོར་འོག་བལ་ཡུལ་གློ་སྨོན་ཐང་དུ་དྲག་པོའི་དམག་གི་སྒྲིག་འཛུགས་བསྐྱར་གསོ་དང་། དམག་སྤྱི་འབའ་པ་རྒན་ཡེ་ཤེས་མཆོག་གིས་དབུ་ཁྲིད་འོག། ཁ་ལ་ར་སྒྲོར་དམག་མི་༣༠༠ ལྷག་དམག་སྦྱོང་དུ་ཆེད་གཏོང་དང་། འཕྲལ་ལ་བོད་ནང་མཆོངས་བབ་ཀྱིས་གཡུལ་དུ་ཞུགས་པས་ཕལ་ཆེར་དགྲ་བོའི་ལག་འོག་ཏུ་རྐྱེན་འདས་ཕྱིན་ཡོད་ཅིང་། ལྷོ་སྒྲིག་དམག་བྱིངས་ནས་བཙན་རྒོལ་རྒྱལ་སྐྱོབས་སླད་བོད་དང་ཐག་ཉེའི་ས་མཚམས་རྒྱ་དམག་དང་༡༩༧༤ བར་འཐབ་རྒོལ་བྱས་ཏེ་རྒྱལ་ཁ་མི་ཉུང་བ་ཐོབ་པས་སྙིང་ནད་ཅུང་སངས་ཤིང་ལོ་རྒྱུས་ནང་གཟེངས་སུ་ཐོན་པའི་བྱས་རྗེས་བཞག་ཡོད།

༡༩༦༢ ཟླ་༡༡ ཚེས་༡༤ ཉིན། བསྟན་སྲུང་དང་བླངས་དམག་མི་ལྷག་བསྡད་རྣམ་པར་དམག་སྦྱོང་དང་། རྒྱལ་ཁབ་རང་དབང་སླར་གསོའི་ཆེད་རྒྱ་གར་བྱང་ཕྱོགས་སྡེ་ར་ལྡུན་དམག་སྒར་ནང་ Special Frontier Force (SFF) མིང་ཐོག་ནས་ཞུགས་ཤིང་། རྒྱ་གར་གྱིས་སྦང་ལ་དེ་ཤིར་དམག་འཁྲུགས་རྒྱག་སྐབས་བྱས་རྗེ་ཆེན་པོ་བཞག་མྱོང་ཞིང་། བོད་དམག་མཚན་ཐོག་ནས་ད་བར་དམག་སྦྱོང་གནང་མུས་སུ་མཆིས་ལ། བོད་པ་ཕལ་མོ་ཆེས་༢༢ དམག་སྒར་དང་། དང་སློབ་ཅེས་འབོད་སྲོལ་ཡོད་པ་འདི་རེད།

༡༩༦༣ ཙམ་ནས་རྡོ་གླིང་དུ་རང་དབང་གསར་ཤོག་གཉེར་ཞིང་། བོད་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་གནས་ཚུལ་འདོན་སྤེལ་དང་། དམིགས་བསལ་བོད་ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀྱི་ཆུ་ཨའི་དམག་འཁྲུགས་གནས་ཚུལ་གསལ་འདོན་ཞུས་ཤིང་ཕྱིས་སུ་གཞུང་འབྲེལ་ལྟ་བུར་གྱུར་ཡོད།

༡༩༩༤ ཙམ་ནས་ཕྱི་ནང་རྐྱེན་སོ་མང་པོ་བརྟེན་ཏེ། དྲང་བདེན་ཚགས་ཤོག་འདོན་སྤེལ་གྱིས་དེའི་དུས་དེའི་ཚེ་ཡི་གནས་ཚུལ་ཇི་བཞིན་འཁོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་བདེན་དཔང་གྱུར་པ་དང་། བདེན་པའི་ཕོ་ཉ་ཟེར་བའི་ཚགས་ཤོག་ཡང་འདོན་སྤེལ་ཞུས་མྱོང་ཡོད་པརེད།

༡༩༩༣ ལོར་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་ཟློས་གར་ཚོགས་པ་གསར་དུ་བཙུགས་ཏེ་ཁམས་པའི་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་སམ་གླུ་གར་རྒྱུན་སྐྱོང་སྤེལ་གསུམ་ཐད་མང་ཚོགས་ནས་གདེང་འཇོག་དང་སྐད་གྲགས་ཆེ་ཙམ་ཆགས་ཤིང་། བཙན་བྱོལ་ནང་དགོན་སྡེ་དང་གཞིས་གྲོང་ཁག ཐེ་ཝན་བཅས་སུ་གཞས་དང་ཞབས་བྲོ་གཟིགས་འབུལ་སླད་སྐོར་སྐྱོད་བྱས་པར་དགའ་བསུ་ཆེན་པོ་ཐོབ་མྱོང་ཡོད་པ་རེད།

༡༩༩༢རྒྱ་གར་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལི་གསར་པར་བདེ་དོན་ཚོགས་པའི་མཚན་ཐོག་ནས་དེབ་བསྐྱེལ་དང་། སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༠ཐམ་པ་ནས་བཟུང་དབུས་རྒྱུན་རྣམ་པ་རྒྱ་བལ་འབྲུག་གསུམ་དང་། ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་གྲུ་ཁག་ནས་མི་མང་གིས་འོས་འདེམས་གནང་སྟེ་ཚོགས་པའི་འཛིན་སྐྱོང་གནང་མུས་ཡིན། སྤྱི་ལོ་༡༩༩༡ ལོར་སྡེ་ར་ལྡུན་ཁུལ་དུ་རྒས་གསོ་ཁང་གསར་བསྐྲུན་གྱིས་དམག་ཟུར་སྐུ་འཁོར་དང་། ཁྱབ་ཁོངས་བགྲེས་སོང་གྲངས་༡༥ ནས་༢༠ བར་ལ་ཟས་སོང་དང་སྨན་གྲོན་ཆ་ཚང་མཐུན་འགྱུར་ཞུ་མུས་ཡིན། ༢༠༡༠ ནས་འགོ་འཛུགས་ཞུས་ཏེ་རང་ཁོངས་མཐོ་སློབ་འགྲིམ་མཁན་སློབ་མ་རྣམ་པར་མཐོ་སློབ་སློབ་ཡོན་ཕུལ་མུས་ཡིན་ཞིང་། ད་བར་སློབ་མ་གྲངས་༧༠༠ ཙམ་ལ་སློབ་ཡོན་གོ་སྐབས་ཐོབ་ཡོད། ༢༠༡༤ ནས་བགྲེས་སོང་རྣམ་པར་འཚོ་སྣོན་འབུལ་འགོ་བཙུགས་པ་དང་། གཏན་འབེབས་བགྲེས་སོང་གྲངས་༡༡༣ ཡིན་ཡང་། སྐབས་བསྟུན་སྤར་ཆ་ཞུས་ཏེ་བགྲེས་སོང་༡༥༠ ནས་༢༠༠ མ་ཟིན་ཙམ་ལ་འཚོ་སྣོན་ཕུལ་མུས་དང་། བཞུགས་སྒར་དུ་སྤྱི་ཚོགས་ཞབས་ཞུ་སླད་དབུས་ཡན་ལག་ལས་ཁུངས་འཛིན་སྐྱོང་འོག སྤྱི་ལོ་༢༠༠༡ ནས་འགོ་བཟུང་སྟེ་ཐོག་མར་དབྱིན་ཇི་སྐད་ཡིག་སློབ་ཁྲིད་གནང་སྟེ། གསར་འབྱོར་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོར་ཕན་ཐོགས་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད་ཅིང་། ༢༠༢༥ ལོར་རྒྱ་ཡིག་འཛིན་གྲྭ་གསར་འཛུགས་ཀྱིས་སྐད་ཡིག་གཉིས་ཐོག་སློབ་ཁྲིད་ཀྱིས་རིན་མེད་ཐོགས་སྤྱི་ཚོགས་སུ་ཞབས་ཞུ་བསྒྲུབ་མུས་བཅས་དང་། ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་གྲུ་ཁག་དང་། རྒྱ་བར་གཉིས་ནང་གནས་པའི་ཁྱབ་ཁོངས་ས་གནས་༤༨ འཛིན་སྐྱོང་གཏོང་འཛིན་འོག་ཡོད་མུས་བཅས། མདོ་ཁམས་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་དབུས་སྤྱི་ཁྱབ་ལས་ཁུངས་ནས། ༢༠༢༦ ཟླ་༢ ཚེས་༡༣ ལ།